قالب وردپرس
 

آغاز برنامه كنترل بيولوژيك در ايران به سال 1312 بر مي¬گردد كه در آن سال تعدادي كفشدوزك Novius cardinalis براي كنترل شپشك استراليايي از جنوب فرانسه وارد و پس از پرورش در باغات مركبات استان‌هاي شمالي كشور رهاسازي شد (رویکرد كلاسيك). پرورش انبوه و رهاسازي دشمنان طبيعي در كشور نيز از سابقه نسبتاً طولاني برخوردار است، به‌گونه‌اي كه زنبورهاي پارازيتوئيد تخم سن گندم از سال 1326 تا حدود سال‌هاي 1335 در ورامين و مباركه اصفهان تكثير و رهاسازي شده¬اند. با توجه به تاريخچه درخشان و طولاني كنترل بيولوژيك در ايران و روند رو‌ به رشد آن در جهان و ضرورت انسجام بخشيدن و هدايت تحقيقات مربوطه، سرانجام در سال 1363 با تلاش و جديت شادروان دكتر بيات‏ اسدي، بخش تحقيقات کنترل بيولوژيك به‌عنوان يكي از بخش‌هاي تحقيقاتي مؤسسه تحقيقات آفات و بيماري‌های گياهي تأسيس و با همكاري ويژه‏ خانم مهندس رضايي، آقايان مهندس دانيالي، مهندس نجفي نوايي، مهندس كريميان، مهندس حسين حيدري، دكتر اميرصادقي، مهدي قاسمي، محمد گلبني و احمدعلي اكبري شروع به كار نمود. از بدو تاسيس اين بخش تا كنون، پروژه‏هاي تحقيقاتي در زمينه شناسايي و معرفي دشمنان طبيعي و عوامل بيولوژيك در تهران و برخي از ايستگاه‏ها و مراكز تحقيقات استان‏هاي مختلف كشور، ايستگاه تحقيقات خشكه‏داران و آزمايشگاه‏ كنترل بيولوژيك آمل اجرا شد. حاصل اين فعاليت‏ها در يك دوره نسبتا كوتاه 10 ساله، به معرفي عوامل و ارائه اصول و روش‏هاي اوليه براي‏ توليد انبوه يا تكثير زنبورهاي پارازیتویید تریکوگراما (Trichogramma spp.)، براکن (Bracon hebetor)، كفشدوزك كريپتولموس (Cryptolaemus sp.)، بالتوري سبز (Chrysoperla sp.)، عوامل بيمارگر حشرات شامل باكتري Bacillus thuringiensis و قارچ ‏Beauveria bassiana، ويروس‏‏هاي بيمارگر حشرات و همچنين آنتاگونيست‏هاي عوامل بيماريزاي گياهي (Trichoderma sp.) منجر شد. از سال 1374 ادامه فعاليت‏هاي بخش در راستاي دستيابي به اهداف طرح ملي توسعه كاربرد مواد بيولوژيك و استفاده بهينه از كود و سم در كشاورزي شكل ويژه‏اي به خود گرفت و در نهايت با همكاري سازمان حفظ نباتات موجب كاهش مصرف سموم شيميايي در شاليزارهاي كشور شد. در سال‏هاي اخير نيز موفقيت‏هايي در زمينه توليد انبوه و فرمولاسيون عوامل ميكروبي و همچنين دانش فني چندين گونه حشره شكارگر و پارازيتوئيد آفات محصولات گلخانه‏اي از جمله زنبور Encarsia formosa بدست آمده است. رياست اين بخش را از سال 1363 به ترتيب آقايان شادروان دكتر هوشنگ بيات اسدي، مهندس مسعود دانيالي، دكتر محمدرضا رضاپناه، دكتر شهرام فرخي، شادروان مهندس هوشنگ جوانمقدم، دكتر حسن عسكري و دكتر رسول مرزبان و از سال 1393 تاكنون دكتر جلال شيرازي عهده‌دار بوده‌اند. در حال حاضر تعداد 11 نفر محقق، 7 كارشناس، 3 تكنسين و 4 نفر نيروي پشتيباني در بخش (تهران و آمل) مشغول به كار مي‏باشند. اين بخش با شش آزمايشگاه تخصصي واقع در ستاد مؤسسه و يك آزمايشگاه توسعه‌ای واقع در شهرستان آمل، بر اساس راهبرد توليد غذاي سالم و دستيابي به محصولات کشاورزی عاری از باقیمانده آفتکشهای شیمیایی و توجه به حفظ کیفیت محیط زیست و اجزای زنده و غیر زنده آن و سلامت انسان و دام، هد‌‌ف‌هاي تحقيقاتي ذيل را دنبال مي‌كند: - اجرای شيوه‌هاي كلاسيك کنترل بيولوژيك شامل ورود و استقرار دشمنان طبيعي غيربومي براي مهار آفات بومي و غيربومي، - تكثير و رهاسازي دشمنان طبيعي، حفظ و حمايت از دشمنان طبيعي به منظور كاهش مصرف سموم شيميايي و توليد غذاي سالم، - تحقيق در مورد دستيابي به دانش فني پرورش و تولید عوامل و فرآورده‌هاي بيولوژيك، - جمع‌آوري منابع ژنتيكي انگل‌ها، شكارگرها و عوامل بيماري‌زا، آنتاگونيست‌ها و رقابت كننده‌ها، - جمع آوری، بررسی و نگه‌داري عوامل كنترل بيولوژيك ماكرو و ميكرو (بانك زنده) و توليد نمونه (Prototype) فرآورده های کنترل بیولوژیک با منشاء باکتری، ویروس و قارچ، بر پایه جدايه‌های بومی و جمع آوری شده از نقاط مختلف کشور

بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک یکی از بخش¬های ستادی مؤسسه تحقیقات گیاه¬پزشکی كشور می¬باشد که در سال 1363 با هدف ساماندهی تحقیقات کنترل بیولوژیک و استفاده از این روش در مدیریت انبوهی آفات و بیمارگرهای گیاهی تأسیس شد. فعالیت¬های تحقیقاتی آن در زمینه كنترل عوامل خسارت¬زا در زیست بوم¬های کشاورزی و منابع طبیعی شامل موارد زیر است:
1- شناسایی و معرفی عوامل مفید در کنترل بیولوژیک
2- بررسي خصوصیات زیستی و رفتاری عوامل كنترل بيولوژيك
3- ارزيابي ميزان کارآیی عوامل کنترل بیولوژیک
4- معرفی روش¬های تكثير و تولید انبوه عوامل کنترل بیولوژیک
5- بررسی اثرات متقابل سایر روش¬های مدیریت انبوهی آفات با عوامل کنترل بیولوژیک
6- بررسی اثرات عوامل محیطی روی رشد و نمو و فعالیت دشمنان طبیعی آفات محصولات کشاورزی
7- بررسی و معرفی فرمولاسیون مؤثر در ارتقای کارایی میکروارگانیزم¬های مفید
8- توسعه¬ی کنترل بیولوژیک بر مبنای روش¬های نوین پیش¬آگاهی
9- توسعه¬ی به‏کارگیری روش¬های مختلف کنترل بیولوژیک در برنامه¬های مدیریت تلفیقی آفات در نظام‏های مختلف کشاورزی
10- شناسایی و معرفی میکروارگانیسم‏های رورست (اپی‏فیت) و درون‏رست (اندوفیت) گیاهان بومی کشور با هدف کنترل بیولوژیک بیماری‏های گیاهی و استرس‏های محیطی
11- ارزیابی القای مقاومت در گیاهان زراعی و باغی توسط میکروارگانیسم‏های بومی
12- کاربرد قارچ‏ها و باکتری‏ها در پالایش زیستی خاک‏های کشاورزی
13- شناسایی ویروس‏های بیماریزای قارچی و باکتریوفاژها
بخش تحقيقات کنترل بیولوژیک تاکنون حدود 500 طرح تحقیقاتی را به طور مستقيم یا غیرمستقیم اجرا، هدايت و يا مدیریت كرده است. حاصل اين تلاش¬ها، جایگزینی روش مبارزه شیمیایی با روش كنترل بیولوژیک در برخی از محصولات اساسی کشاورزی بوده است. در طول سه دهه تلاش (1393-1363)، دستاورد فعالیت¬های پژوهشگران بخش تحقيقات کنترل بیولوژیک، توسعه¬ی برنامه¬های کنترل بیولوژیک آفات در محصولات مختلف زراعی، باغی و گلخانه¬ای در کشور بوده است.

آزمايشگاه تحقيقات پارازيتوئيدها
آزمايشگاه تحقيقات شكارگرها
آزمايشگاه تحقيقات ميكروارگانيسم‌هاي مفيد (Alellopathy)
آزمايشگاه تحقيقات جانوران مفيد(Expert System)
آزمايشگاه تحقيقات كاربرد پرتوها و مواد بيولوژيك
آزمايشگاه تحقيقات كاربردي بيولوژي مولكولي و بيوتكنولوژي
آزمايشگاه تحقيقات كنترل بيولوژيك آمل

طراحی، تدوین و اجراي طرح¬ها و پروژه¬هاي تحقيقاتي در تمامي ‌زمينه‌هاي كنترل بيولوژيك آفات، بيمارگرهای گیاهی و علف‌هاي هرز در سطوح بین المللی، ملی و منطقه¬ای
جمع‌آوري منابع ژنتيكي انگل‌ها (پارازيتوئيدها)، شكارگرها (پرداتورها) و عوامل بيمارگر (پاتوژن‌ها) و آنتاگونيست‌هاي عوامل بيماری‏زای گياهي
ارائه دانش فنی توليد انبوه و روش‌هاي استفاده از عوامل كنترل بيولوژيك برای كاربرد در بخش اجرائي و در سطح وسيع
کنترل کیفیت فرآورده¬های مختلف در حوزه¬ی کنترل بیولوژیک آفات کشاورزی
تأمين نيازهاي تحقيقاتي دانشگاه¬ها، مراكز تحقيقات كشاورزي، مؤسسات تحقيقاتي و سازمان¬های اجرایی در زمينه كنترل بيولوژيك آفات، بيماريهاي گياهي و علف‌هاي هرز
ارتباط و همكاري با مؤسسات ملی و بين‌المللي در زمینه¬ی کنترل بيولوژيك، تهيه و تأمين منابع علمي ‌و اطلاعات مورد نياز و اجراي طرح‌هاي تحقیقاتی مشترك در چهارچوب قراردادهاي رسمی
مشاوره و هدایت پروژه های دانشجویی در مقاطع تحصیلات تکمیلی
برگزاری¬ دوره¬های آموزشی تخصصی کارآموزی و مهارت آموزی
برگزاری کارگاه¬های آموزشی برای کارشناسان و بهره‏برداران

تشخیص، ارزیابی و کنترل کیفیت فرآورده‏های كنترل بیولوژیک
جمع آوری و نگهداری عوامل كنترل بیولوژیک ماکروارگانیسم¬ها (بندپایان شکارگر، پارازیتوئید
و پارازیت¬) و میکروارگانیسم‏ها (باکتری¬ها، قارچ¬ها، ویروس¬ها و نماتودهای بیمارگر حشرات و عوامل آنتاگونیست بیمارگرهای گیاهی)
راهنمایی و مشاوره علمی رساله¬ها و پایان نامه¬های دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی
توليد دانش فني در زمينه پرورش انبوه و تهيه فرمولاسيون براي عوامل كنترل بيولوژيك
برگزاري نمایشگاه¬ها و کارگاه¬های آموزشی در زمينه كنترل بيولوژيك
همكاري، نظارت و ارزیابی فعالیت انسکتاریوم‏ها
همكاري‏هاي دوجانبه با دانشگاه¬هاي كشور
همكاري‏هاي دوجانبه با سازمان حفظ نباتات کشور
همكاري با سایر بخش‏های تحقیقاتی مؤسسات و مراکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی در کشور
انتشار نشریه¬ی علمی- پژوهشی مهار زیستی در گیاه‏پزشکی
بازدید و ارائه¬ی مشاوره¬ی فنی به کشاورزان در راستای توسعه¬ی برنامه¬های کنترل بیولوژیک
برگزاري دوره‏هاي آموزشي مدرسه در مزرعه براي كشاورزان
همكاري در برگزاري دوره‏هاي آموزشي تخصصي كوتاه مدت و كارآموزي براي كارشناسان و دانشجويان مقاطع مختلف تحصيلي
انتشار آخرین یافته¬های علمی در زمینه¬ی کنترل بیولوژیک در نشريات علمي كشور
تدوین استانداردها، دستورالعملهای فنی و تک نگاشت های ترویجی
همکاری در تدوین برنامه ها، آیین نامه ها و قوانین مرتبط با کنترل بیولوژیک در کشور
همکاری در نظارت بر برنامه های اجرایی کنترل بیولوژیک و انجام آزمون های کنترل کیفیت
ارتباطات بین المللی